Bloggsíða Stefáns Gíslasonar

Síðastliðinn laugardag tók ég þátt í Pósthlaupinu sem nú var haldið í annað sinn. Markmið dagsins var að bæta tímann minn í 26 km útgáfunni frá því fyrra (2:30:35 klst) og í stuttu máli gekk það eftir. Bætingin varð reyndar ekki alveg eins mikil og útlit var fyrir þegar hlaupið var rúmlega hálfnað, en bætingar hafa verið fáar síðustu misserin og því full ástæða til að vera sáttur. Laugardagurinn fól í sér staðfestingu á því að ég væri kominn vel áleiðis með að vinna mig út úr meiðslum sem hafa truflað hlaupin mín síðan í febrúar eða mars á síðasta ári. Það er stór áfangi.

Forsaga málsins
Allar hlaupaæfingarnar mínar frá því um áramót hafa miðað að því að koma mér aftur í hlaupafært stand eftir meiðsli. Umrædd meiðsli eiga að öllum líkindum upptök sín neðst í bakinu, þó að einkennin hafa aðallega komið fram í hnjánum og í framanverðu vinstra læri. Stóran hluta síðasta árs var ég svo verkjaður að ég gat ekki hlaupið yfir götu á gangbraut nema vera búinn að hita vel upp áður. Ég þrjóskaðist samt við og reyndi að halda sjó í hlaupaæfingum og mætti meira að segja í þrjú keppnishlaup síðasta sumar (þ.á m. Pósthlaupið) (eðlilega með frekar litlum árangri á minn mælikvarða). Í byrjun október áttaði ég mig loks á því að ég gæti ekki haldið áfram á sömu braut. Enginn gat í rauninni sagt mér hver rétta brautin væri, nema hvað ólíklegt var talið að áframhaldandi hlaupaæfingar myndu gera stöðuna verri.

Tólf vikna hlaupabann
Í byrjun október 2022 tók ég ákvörðun. Annars vegar setti ég sjálfan mig í 12 vikna bann frá hlaupaæfingum og hins vegar jók ég tíðni styrktaræfinga verulega með aðaláherslu á léttar æfingar fyrir vöðvana sem halda hnjánum stöðugum (aðallega framlærisvöðva). Skrifa kannski meira seinna um þær pælingar og þær æfingar. Einhvern tímann í desember fann ég að ég gat skokkað nokkur skref án verkja og 29. desember lauk hlaupabanninu með fyrsta útihlaupinu í 12 vikur. Síðan þá hefur leiðin legið upp á við, með smáhlykkjum.

Hlaupaformúlan
Hlaupaæfingarnar frá því um áramót hafa verið ólíkar öllum mínum æfingum síðustu 50 árin. Ég lagðist sem sagt ofan í bók Jack Daniels, Running Formula, og fann þar áætlun sem ég taldi við hæfi miðað við ástand mitt á þeim tíma. Síðan þá hef ég eiginlega aldrei hlaupið lengra en 10 km í einu og rólegt skokk (með púls undir 130) hefur verið uppistaðan í flestum æfingum, þó þannig að pláss væri fyrir tvo hraðari æfingakafla í hverri viku. Og allt þetta hefur verið kryddað með stuttum stílsprettum sem eru samtals orðnir á að giska 200-250 talsins frá áramótum. Löngu helgarhlaupin hafa verið í fríi og engin áhersla hefur verið lögð á hæðarmetra. Í rauninni hafa þetta ekki verið eiginlegar hlaupaæfingar, heldur fyrst og fremst grunnæfingar til undirbúnings markvissari hlaupaæfingum. Frá því í maí hef ég þó leyft sjálfum mér að gera eitthvað annað endrum og sinnum, t.d. farið aðeins lengri túra með hlaupafélögunum, skroppið á Hafnarfjallið og skrölt yfir nokkra fjallvegi. Ég hef verið með einhverja verki á flestum hlaupaæfingum ársins, aðallega neðst í framanverðu vinstra læri, en þeir hafa minnkað smátt og smátt eftir því sem liðið hefur á vorið og sumarið.

Í leit að staðfestingu
Af því sem hér hefur verið sagt má ráða að ég undirbjó mig ekkert sérstaklega fyrir Pósthlaupið, enda stóð svo sem ekki til að ég tæki þátt í því. Ákvörðun þar um var ekki tekin fyrr en einum og hálfum sólarhring fyrir hlaup, eftir að ég kom auga á tækifæri til að njóta dagsins í góðum félagsskap. Hlaup snúast nefnilega ekki bara um að hreyfa fæturna til skiptis, heldur líka um að hitta fólk. Um leið og ákvörðun var tekin fann ég að Pósthlaupið myndi verða góður prófsteinn á það sem ég hef verið að bauka í hlaupaskónum frá því um áramót, ekki síst vegna þess að ég hljóp þetta sama hlaup um svipað leyti í fyrra, meiddur en líklega í betra langhlaupaformi en núna. Bæting á milli ára, jafnvel þótt hún yrði smávægileg, væri vísbending um að breyttar áherslur í æfingum hefðu skilað árangri.

Hlaupið sjálft
Hlaupið var, rétt eins og í fyrra, ræst við Kirkjufellsrétt í Haukadal. Sól skein í heiði, vindáttin var norðaustlæg og hitastigið líklega nálægt 12°C, sem sagt kjöraðstæður. Í raun skiptist þetta hlaup alveg í tvo ólíka kafla. Fyrri kaflinn er hlaupinn eftir veginum niður dalinn og inn á aðalveginn norðvestan við brúna yfir Haukadalsá. Þangað eru u.þ.b. 16,06 km. Seinni kaflinn liggur svo eftir reiðvegum og stígum alla leið í Búðardal, samtals hátt í 11 km.

Hlaupið eftir tilfinningunni
Ég náði að hita upp eins og mér finnst best (örfáar hreyfiteygjur, létt skokk (t.d. u.þ.b. 2 km) og fáeinar hraðaaukingar). Svo var hlaupið ræst. Ég var ákveðinn í að fylgjast ekkert með klukkunni fyrstu kílómetrana og láta tilfinninguna ráða för. Þannig finnst mér auðveldast að njóta þess að vera til, en á móti kemur að ég á það til að vera einum of kærulaus í því ástandi. Í keppnishlaupum er þó síður hætta á því, þar sem ég hef tilhneigingu til að fljóta með fjöldanum og reyna að dragast ekki mikið aftur úr. Ég var sem sagt ákveðinn í að líta aldrei á klukkuna (hvorki hraða né púls) fyrr en ég væri kominn niður að Haukadalsvatni. Þangað minnti mig að væru um 8 km.

Þessi þægilega gleði
Mér leið vel þessa fyrstu kílómetra, fann hvergi til og fannst ég bara „rúlla ágætlega“. Mundi að millitíminn minn niðri á aðalveginum í fyrra var 1:25:05 klst (5:19 mín/km) og því bjóst ég við að ef meðalhraðinn niður að vatninu væri dálítið umfram það ætti ég góða möguleika á að ná markmiði dagsins. Það kom því þægilega á óvart að sjá töluna 4:49 mín/km við norðausturhorn vatnsins – og í þokkabót var ég þá búinn með næstum 10 km en ekki bara 8. Eitthvað myndi sjálfsagt hægjast á mér neðst í dalnum, enda meira um mishæðir þar, en samt leit þetta bara mjög vel út.

Þriggja og hálfrar mínútu forskot
Til að gera langa sögu stutta var millitíminn niðri á vegi 1:21:36 klst (5:05 mín/km). Þarna var ég sem sagt kominn með u.þ.b. 3,5 mín forskot miðað við hlaupið í fyrra. Eftir á að hyggja hafði ég hlaupið alla kílómetrana hraðar en síðast, að frátöldum 14. kílómetranum þar sem ég dvaldi helst til lengi á drykkjarstöð. Þessu forskoti var ég staðráðinn í að halda, enda búið að lagfæra erfiðasta hluta leiðarinnar framundan töluvert (u.þ.b. 2,7 km að Þorbergsstöðum). Það sem í fyrra var snarrótarkargi og sinuflóki var nú búið að slétta og lagfæra. Þetta átti sem sagt ekki að geta klikkað.

Að sakna hvorki snarrótar né sinu
Lagfæringarnar voru svo sannarlega til bóta fyrir mig. Eftir u.þ.b. 18,8 km liggur leiðin aftur yfir aðalveginn við Þorbergsstaði og þar var millitíminn orðinn 5:05 mín betri en í fyrra, þ.e. 1:37:41 klst. Þessar tölur mundi ég reyndar ekki þarna á staðnum, en mér leið vel og var bjartsýnn.

Í götuskóm á lausum vegi
Eftir að komið er yfir aðalveginn við Þorbergsstaði tekur við laus reiðvegur, heldur á fótinn til að byrja með. Ég hafði ákveðið að hlaupa þetta hlaup á götuskóm, ólíkt því sem ég gerði í fyrra. Kannski hefðu utanvegaskórnir verið betri þarna, en almennt held ég þó að skóvalið hafi verið rétt. Þetta er ekki langur kafli.

20 km og eintóm gleði
Mér fannst mér miða hægt þarna á reiðveginum – og einhverjir hlauparar tóku að síga framúr. Mér var reyndar alveg sama um það, enda er ég yfirleitt ekki að keppa við neinn nema sjálfan mig og klukkuna. Eftir á að hyggja var ég þó enn að auka forskotið og var líklega kominn með það í u.þ.b. 5:40 mín þegar u.þ.b. 20 km voru að baki og hæsta punkti reiðvegarins náð. Framundan voru síðustu 7 kílómetrarnir, að mestu undan fæti – og eintóm gleði.

Krampar í úrvali
Til að gera langa sögu stutta gekk síðasti hluti hlaupsins mun verr en í fyrra, öfugt við það sem ég reiknaði með í bjartsýninni þarna á reiðveginum. Þarna voru krampar aðeins farnir að gera vart við sig í kálfunum og í því ástandi verður maður ragur við að hlaupa hratt niður í móti. Þetta versnaði smátt og smátt og þegar ég var kominn niður í fjöruna hjá Búðardal með u.þ.b. 2 km eftir var staðan orðin frekar slæm. Í fjörunni er mikið um mishæðir sem henta illa við þessar aðstæður – og þar var ég farinn að ganga nokkur skref inn á milli. Steininn tók svo úr á lokasprettinum þar sem krampar heltóku annað lærið og ég varð að bíða þá af mér áður en ég gat klárað hlaupið. Lokatíminn var 2:29:59 klst, sem sagt bara 36 sek betri en í fyrra. Þar inn í blandast reyndar að lokakaflanum var breytt á milli ára þannig að hlaupið var u.þ.b. 300 m lengra núna en þá (26,75 km í stað 26,44 km skv. Garminúrinu mínu). Tíminn minn eftir 26,44 km var 2:27:45 klst, þannig að ég get svo haldið því fram að ég hafi bætt mig um 2:50 mín á milli ára. Markmiðinu var sem sagt náð þrátt fyrir erfiðar stundir í lokin.

Hvað klikkaði?
Ekkert klikkaði og ég fann aldrei fyrir verkjum. Vissulega varð bætingin ekki eins mikil og útlit var fyrir um tíma, en æfingarnar síðustu mánuði hafa jú bara gengið út á að koma heilsunni í lag og byggja grunn. Þær hafa alls ekki snúist um að safna „kílómetrum í lappirnar“ eins og maður þarf að gera til að þola að hlaupa á tiltölulega miklu álagi í tvo klukkutíma eða meira. Fyrstu 20 kílómetrarnir gengu eins og í sögu, en eftir það gekk mér illa að ráða við krampana. Svona krampar geta átt sér margar skýringar, en ég held að í mínu tilviki stafi þeir oftast af því að taugar og vöðvar hafi ekki fengið þjálfun í að vinna undir álagi í nógu langan tíma. Allan þann tíma sem hlaupið stendur eru taugarnar að flytja vöðvunum í fótunum skilaboð – til skiptis um að dragast saman eða slaka á, (styttast eða lengjast). Svona krömpum má líka við stefnuljós, þar sem boð berast til skiptis um að kveikja ljósið eða slökkva það. Á einhverjum tímapunkti er mögulegt að kerfið hætti að ráða við boðin, þannig að stefnuljósið logi nánast stöðugt.

Loksins aftur
Það besta sem ég upplifði í Pósthlaupinu (að frátöldum endurfundum með hlaupavinum) var undrunartilfinningin þegar ég leit fyrst á klukkuna við Haukadalsvatn og sá að ég var á miklu betri tíma þar en ég hafði búist við. Þessa tilfinningu hef ég ekki fundið lengi – og líklega á einmitt þessi tilfinning stóran þátt í allri þeirri hlaupagleði sem ég hef svo oft fengið að njóta síðustu áratugi. Í seinni tíð hefur borið meira á vonbrigðum yfir því að vera hægari en ég hélt.

Ekki gefast upp!
Það sem eftir stendur er fyrst og fremst gleðin yfir því að vita að enn sé hægt að snúa hlaupaheilsunni sér í hag. Ég held að margt hlaupafólk á mínum aldri hafi tilhneigingu til að „kasta inn handklæðinu“ þegar meiðsli, sem sjálfsagt eru oft aldurstengd, gera því erfitt fyrir að stunda áhugamálið sitt. En uppgjöf er alltaf ávísun á vandræði. Eða eins og það er orðað í sænsku orðatiltæki: „Vissa dagar vill man bara kasta in handduken. Men så inser man att det bara blir mer tvätt“.

Ég hlakka til næstu hlaupa!

Filed under: Hlaup |