• Heimsóknir

    • 127.415 hits
  • apríl 2026
    S M F V F F S
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    2627282930  
  • Nýlegar færslur

  • Færslusafn

Hættuleg efni í snyrtivörum

Krabbameinsvaldandi og hormónatruflandi efni í snyrtivörum voru til umfjöllunar í opnugrein í norska dagblaðinu (Dagbladet) í dag. Þar var m.a. bent á að ýmsar snyrtivörur innihaldi efni á borð við parabena, tríklósan og síloksön, sem hugsanlega geta valdið alvarlegu heilsutjóni ef þau berast inn í líkamann.

Þetta eru svo sem ekki nýjar fréttir. En slæmu fréttirnar eru þær að fjölbreytni efnanna eykst jafnt og þétt, og að áhrifin koma ekki fram fyrr en eftir langan tíma þegar of seint er orðið að bregðast við. Í þokkabót getur skaðsemin magnast vegna samverkandi áhrifa fleiri efna, ekki bara efna í snyrtivörum heldur líka í byggingarvörum, plasti, íþróttafatnaði o.s.frv. Þetta er það sem kallað eru „hanastélsáhrif“ (e. Cocktail effect) og er stundum lýst með stærðfræðijöfnunni 0+0+0=7.

Góðu fréttirnar eru hins vegar þær, að núorðið er auðvelt að finna snyrtivörur sem eru lausar við þessi skaðlegu efni. Fljótt á litið er þetta kannski ekkert áhlaupaverk, því að innihaldslýsingar eru sjaldnast auðlesnar eða auðskildar. Hér koma umhverfismerkin til hjálpar, t.d. Norræni svanurinn. Í hillum verslana er auðvelt að finna Svansmerktar snyrtivörur til flestra nota. Eins og fram kemur á heimasíðu Svansins í Noregi í dag, geta þarlendir neytendur til að mynda valið á milli 250 tegunda af svansmerktum kremum, sápum og sjampóum. Sjálfsagt er úrvalið eitthvað minna á Íslandi, en þó er af nógu að taka núorðið, jafnvel þótt engar íslenskar snyrtivörur séu svansmerktar enn sem komið er. Hins vegar fer úrvalið af íslenskum lífrænt vottuðum snyrtivörum stöðugt vaxandi. Þær eru líka algjörlega lausar við þessi varasömu efni.

Í leitinni að umhverfisvottuðum og lífrænt vottuðum snyrtivörum er hægt að styðjast við grænu síðurnar á Náttúran.is. Þeir sem eru læsir á norsku geta líka haft mikið gagn af www.erdetfarlig.no.

Þessi pistill er aðallega byggður á frétt á heimasíðu Svansins í Noregi í dag.

Æfingaáætlun næstu vikna

Ég hef lítið bloggað um hlaup upp á síðkastið. Til að bæta úr þessum tilfinnanlega skorti hef ég ákveðið að upplýsa lesendur þessarar síðu um hlaupaáætlun næstu vikna.

Þessi tími ársins er frekar tíðindalítill hlaupatími, alla vega hvað mig varðar. Aðalviðfangsefnið er að halda sér í formi og undirbúa vorið og sumarið. Þá verða mörg skemmtileg hlaupaverkefni á dagskrá, eins og nánar verður greint frá í margra kílómetra löngum hlaupabloggum sem birt verða á næstu vikum. Ég býst við að fyrsta hlaupaverkefnið mitt á árinu, sem orð er á gerandi, verði þátttaka í Vormaraþoni Félags maraþonhlaupara, sem haldið verður í Reykjavík laugardaginn 21. apríl nk. Æfingaáætlun næstu vikna tekur mið af þessu.

Æfingaáætlunin er býsna einföld. Fyrstu viku ársins hljóp ég 45 km – og ætla að endurtaka það í vikunni sem í hönd fer. Síðan ætla ég að auka vikuskammtinn um 5 km aðra hvora viku. Með þessu áframhaldi verð ég kominn í 70 km á viku seint í mars. Til að ná þessum vikuskammti þarf a.m.k. 4 æfingar. Ein þeirra verður styrktaræfing sem miðar að því að byggja upp vanrækta kvið-, bak- og síðuvöðva. Önnur æfing verður intervalæfing, þ.e. endurteknir stuttir sprettir (100-600 m) með smáhvíld á milli. Hitt verða svo hlaupaæfingar. Lengsta hlaup vikunnar á að vera a.m.k. helmingur af heildarvegalengd viðkomandi viku.

Þetta var nú ekki flókið, en ætti samt að duga fyrir persónulegt met í vormaraþoninu, þ.e. ef veðrið verður sæmilegt.

Gleðidagur: Nú fæ ég loksins að vita það!

Í gær tók loksins gildi Reglugerð nr. 1038/2010 um merkingu og rekjanleika erfðabreyttra matvæla og erfðabreytts fóðurs, þ.e.a.s. hvað matvælin varðar. Upphaflega átti reglugerðin öll að taka gildi 1. september sl., en þáverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra frestaði gildistöku matvælahlutans á síðustu stundu fram til 1. janúar 2012, að því er virðist vegna þrýstings frá Jóni Geraldi Sullenberger, eiganda matvöruverslunarinnar Kosts og einhverjum fleiri innflytjendum og seljendum matvæla frá Bandaríkjunum.

Upplýsingar en ekki boð og bönn!
Ég held að einhverjir hafi misskilið þýðingu umræddrar reglugerðar. Málið snýst alls ekki um að banna sölu á erfðabreyttum matvælum, heldur aðeins um að upplýsa neytendur um það hvort tiltekin matvæli innihaldi erfðabreytt efni. Málið er því réttlætismál fyrir neytendur, hvort sem þeir vilja erfðabreytt á diskinn sinn eða ekki. Allir hljóta að vilja vita hvað þeir láta ofan í sig.

Íslendingar ekki lengur eftirbátar annarra Evrópuþjóða
Með gildistöku reglugerðarinnar hafa íslenskir neytendur loksins öðlast sama rétt og neytendur í öðrum löndum Evrópu hvað merkingar og rekjanleika erfðabreyttra matvæla varðar. M.a. þess vegna finnst mér gærdagurinn gleðidagur!!!

En samt finn ég engar merkingar
Það veldur mér reyndar pínulitlum áhyggjum að í könnunarferð í Nettó í Borgarnesi í dag fann ég ekki eina einustu matvöru sem innihélt erfðabreytt efni, svo séð væri. Þetta getur átt sér þrjár mismunandi skýringar:

  1. Matvörurnar sem ég skoðaði voru raunverulega allar lausar við erfðabreytt efni.
  2. Framleiðendur og seljendur hafa svikist um að merkja vörurnar.
  3. Gildistöku reglugerðarinnar hefur verið frestað aftur án þess að ég tæki eftir því.

Ég þykist nú þegar hafa útilokað þriðju og síðustu skýringuna með því að fletta í gegnum allar reglugerðir sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins síðustu mánuði og til dagsins í dag. Hinar tvær þykja mér báðar ósennilegar. Ég veit með öðrum orðum ekki alveg hvað er hér á seyði.

Hvað getum við gert?
Neytendur sem hafa rökstuddan grun um að matvæli  sem ekki eru merkt samkvæmt framanskráðu innihaldi engu að síður erfðabreytt efni, ættu að biðja framleiðendur eða seljendur að leggja fram gögn sem staðfesta fjarvist slíkra efna, í samræmi við ákvæði reglugerðarinnar. Væntanlega geta heilbrigðisnefndir sveitarfélaga undir yfirumsjón Matvælastofnunar liðsinnt fólki hvað þetta varðar, en þessar stofnanir fara með eftirlit með því að ákvæðum reglugerðarinnar sé framfylgt.

Meira lesefni:
Bloggpistillinn Á morgun fæ ég að vita það 31. ágúst 2011
Bloggpistillinn Ísland er land þitt 1. september 2011