• Heimsóknir

    • 127.412 hits
  • apríl 2026
    S M F V F F S
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    2627282930  

  • Nýlegar færslur

  • Færslusafn

Hinn árlegi Háfslækjarhringur, þriðji kapítuli

Posted on 20.5.2012 by stefangisla

Í fyrradag hljóp ég Háfslækjarhringinn í góðra vina hópi og borðaði kjötsúpu á eftir – eins og jafnan á uppstigningardag. Þessi áralanga hefð hófst vorið 2010 með því að við hlupum þennan spotta fimm saman. Leikurinn var svo endurtekinn vorið 2011, og nú var hinn árlegi Háfslækjarhringur hlaupinn þriðja vorið í röð.

Að sigra sjálfan sig
Háfslækjarhringurinn er rosalega langur, já eða rosalega stuttur, allt eftir því við hvað er miðað. Hringurinn sjálfur er 17,9 km, en samkvæmt hefðinni var hlaupið af hlaðinu heima hjá mér og heim í hlað aftur, og með því móti er leiðin öll um 21,4 km. Þetta er sem sagt þónokkur spotti til að hlaupa. Öll þessi ár sem hinn árlegi Háfslækjarhringur hefur verið hlaupinn hafa einhverjir þátttakendur sigrast á nýju markmiði. Það er ekkert sjálfsagt að geta hlaupið rúma 20 km í einu lagi og það er talsverður sigur þegar því marki er náð í fyrsta sinn! Sigurvegarar fimmtudagsins voru þrír hvað þetta varðar. 

Allt tilbúið á Þórðargötunni kl. 9 að morgni uppstigningardags. F.v. Ester Alda, Klara, Kristín, Bjarni (2), Torfi (1), Haukur (0), Stefán (89), Kristinn (1), Sigríður Guðbjörg (0), Sigríður Júlía (0), Hrafnhildur (0), Ingimundur (u.þ.b. 40), Ragnar (0). (Þau síðastnefndu sjást reyndar varla í skugganum). (Í svigum er fjöldi áður hlaupinna Háfslækjarhringja (svona rétt eins og fjöldi landsleikja ef þetta væri handboltalið)). Björk tók myndina.

Hlaupaleiðin
Hið árlega Háfslækjarhringshlaup fer þannig fram að þátttakendur hlaupa frá heimili mínu í Borgarnesi og sem leið liggur upp úr bænum. Við hringtorgið við Húsasmiðjuna er beygt til vinstri eins og ferðinni sé heitið til Stykkishólms. Þeirri stefnu er þó bara haldið í 100 metra eða svo, (enda allt of langt að hlaupa alla leið til Stykkishólms á einum morgni). Þá er beygt til hægri inn á Sólbakka og hlaupið áfram ofan við væntanlegt iðnaðarhverfi, áfram ofan við hesthúsahverfið, upp í fólkvanginn í Einkunnum og þar eftir fáförnum malarvegi alla leið vestur undir Langá. Þar er Jarlangsstaðaveginum fylgt niður með ánni að austanverðu þar til komið er niður á aðalveginn (Þjóðveg 54 (áleiðis frá Stykkishólmi)). Aðalveginum er fylgt alla leið að fyrrnefndu hringtorgi og þá er stutt heim til mín aftur. Efst í þessum pistli er loftmynd af hringnum (sem ég stal frá Dr. Torfa í fyrra). Þegar smellt er á myndina birtist stærri útgáfa sem hentar vel sem kort fyrir þá sem vilja æfa sig fyrir næsta uppstigningardag.

Veðrið klukkan níu
Hlaupið í fyrradag gekk aldeilis prýðilega. Við lögðum af stað hlaupandi 10 saman rétt upp úr kl. 9 árdegis í góðri fylgd þriggja harðsnúinna hjólastúlkna. Samtímis fór líka sérstakur hjálparbíll af stað með vatn og vistir. Veðrið lék við hvern sinn fingur. Hægur vindur blés úr suðri, sólin skein lengst af og hitamælirinn sýndi 4 gráður. Seint í hlaupinu kom reyndar svolítið haglél, svona rétt til að minna á hvers virði sumarið er. 

Aukin réttindi kvenna
Þetta var sögulegt hlaup. Frá því að land byggðist hafa nefnilega aldrei svona margir hlaupið Háfslækjarhringinn á einum degi. Og þetta var líka í fyrsta skipti sem konur hlupu Háfslækjarhringinn. Konur á Íslandi fengu almennan kosningarétt árið 1915, þannig að það var löngu orðið tímabært að Háfslækjarhringurinn yrði líka opnaður með svipuðum hætti.

Sigríður Júlía og Hrafnhildur á fullri ferð á leið norður úr Borgarnesi. Sól skín í heiði.

Af borvélum
Fljótlega eftir að við lögðum af stað dreifðist úr hópnum. Karlarnir fóru á undan og spjölluðu um heima og geima, en konurnar komu í humátt á eftir, ein og ein, steinþegjandi með tónlist í eyrunum. Kannski fór Hellisbúinn með fleipur þegar hann gaf í skyn að karlar væru fámálli og síður félagslyndir en konur. Reyndar fer engum sögum af umræðuefnum karlanna. Kannski töluðu þeir um borvélar allan tímann.

Hér sést undir iljar Ragnari, Ingimundi og Kristni á leið upp Einkunnaveginn. Um 5,5 km að baki og ekkert dregið af.

Hneggjandi herfi
Uppi við Álatjörn biðu Olga og Elías á hjálparbílnum. Þar var um þriðjungur hlaupsins að baki og þar fengu þreyttir hlauparar vatn og aðrar lífsnauðsynjar. Líklega voru þeir samt ekkert þreyttir, því að fyrr en varði voru þeir roknir af stað aftur. Framundan var hinn eiginlegi Háfslækjarvegur (eins og ég kýs að kalla hann) gegnum fólkvanginn í Einkunnum. Háfslækjarvegurinn er svo sem 4 km að lengd, en afar krefjandi fyrir hlaupara. Vegurinn er nefnilega mjög laus í sér á köflum, og ekki bætir úr skák að þar eru bílar bannaðar en hestar velkomnir. Hestar sem vegagerðartæki eiga meira skylt við herfi en valtara. Óslétt undirlag virtist þó ekki tefja þá hlaupara sem fyrstir fóru, með Ingimund Grétarsson næstreyndasta Háfslækjarhringshlaupara sögunnar í broddi fylkingar.

Á hraðferð í gegnum fólkvanginn í Einkunnum: Kristinn, Ragnar, Torfi, Ingimundur, Haukur og Bjarni.

Múrinn rofinn
Þessi uppstigningardagsmorgunn leið fljótt og fyrr en varði kom hjálparbíllinn aftur í ljós. Þá var ekkert eftir nema 8 km endasprettur upp Laufáshallann og heim Mýrarnar. Á þeim kafla féllu nokkur persónuleg met, því að nokkur í hópnum höfðu aldrei áður hlaupið lengra en 14-15 km. Samt vafðist þetta ekkert fyrir þeim.

Olga mætt með hjálparbílinn. Viðgerðarhlé nr. 2 fyrir hlaupara.

Metin falla
Endaspretturinn (eins og ég kýs að kalla hann) gekk eins og í sögu eins og allt annað í þessari sögu. Fyrstu menn komu í mark á Þórðargötunni 1:59:20 klst. eftir að þeir lögðu þaðan af stað. Þetta var hvorki meira né minna en nýtt uppstigningardagsmet, líklega bæting um einar 3 mínútur frá því í hitteðfyrra þegar þessi áralanga hefð hófst. Og þegar 2 klst og 22 mínútur voru liðnar voru allir komnir á leiðarenda sáttir og sælir.

Sigríður Júlía og Torfi að hlaupi loknu.

Bitrukjötsúpa a la Björk
Hluti af áralöngu hefðinni á uppstigningardag er að snæða kjötsúpu á Þórðargötunni að hlaupi loknu. Björk hafði staðið yfir pottunum meðan aðrir hlupu, og árangurinn olli engum vonbrigðum. Hráefnið var enda fengið á búgarði bróður míns í Bitrufirði, en þar er fé vænt og beit á ræktað land ekki iðkuð, enda rúmt í högum. Þetta var stórveisla, 16 manns í mat og vor í lofti.

Kjötsúpuveisla að hætti Bjarkar – bregst aldrei! Kristín Gísla tók myndina.

Allt er gott sem endar vel
Samkvæmt hefð endaði þessi vel heppnaða uppstigningardagshátíð í heita pottinum. Vatnið úr Deildartunguhver svíkur engan.

Stærðfræðilegur viðauki
Alls hlupu 9 manns allan Háfslækjarhringinn að þessu sinni. Í fyrra hlupu 6 manns og 5 í hitteðfyrra. Því er augljóst að fjöldi þeirra sem ljúka hlaupinu er 2. gráðu fall af raðnúmeri hlaups (x), nánar tiltekið fallið y = 1,5x(2)-3,5x+6. Þetta þýðir að næsta ár munu 16 manns ljúka hlaupinu, 26 árið 2014 og 39 árið 2015. Myndin hér fyrir neðan tekur af öll tvímæli um þetta.

Raunveruleg og fyrirsjáanleg þátttaka í hinum árlega Háfslækjarhring 2010-2015.

 

Filed under: Hlaup | Tagged: , | 2 Comments »

Minna en það hefði verið ef það hefði verið meira

Posted on 9.5.2012 by stefangisla

Ég er talsmaður þess að fólk horfi á björtu hliðarnar. Stundum getur slík bjartsýni þó gengið of langt, t.d. í umhverfismálum þegar talsmönnum fyrirtækja eða stjórnvalda tekst að rökstyðja að frammistaða þeirra í umhverfismálum sé frábær og áformin metnaðarfull, enda þótt þar sé fátt að finna sem ekki hefði gerst hvort sem var. Þannig á orkumálaráðherra Svíþjóðar að hafa sagt á dögunum að það væri mikilvægt að spara orku, en það þyrfti bara að gerast með réttum hætti. Þetta túlkar umhverfisráðgjafinn og ofurbloggarinn Hans Nilsson, sem oft hefur verið vitnað í á þessum vettvangi, þannig að málið snúist ekki um að „nota minna, heldur um að nota minna en við hefðum gert ef við hefðum notað meira“.

Skyldum vér Íslendingar stundum hugsa svona líka? Sannfærum við okkur sjálf stundum um að það dugi að gera áætlanir (sem ekki endilega standast) um að nota minna af einhverju í framtíðinni en við myndum gera að óbreyttu, og það jafnvel þótt brýna nauðsyn beri til að draga úr notkuninni strax frá því sem nú er?

PS: Hans Nilsson veltir því líka fyrir sér í sama pistli hvort Vasagangan 2062 muni fara fram á sjóskíðum…..

Filed under: Lífið og tilveran, Sjálfbær þróun, Umhverfismál | Leave a comment »

Ólafsskarð og Kerlingarskarð

Posted on 2.5.2012 by stefangisla

Nú er nýtt fjallvegahlaupatímabil að hefjast, enda vel farið að vora. Því er orðið tímabært að segja frá fyrstu verkefnunum:

1.  Ólafsskarð, þriðjudaginn 22. maí kl. 15:00
Ég ákvað á dögunum að bæta Ólafsskarði við verkefnaskrá ársins. Ólafsskarð verður þannig fyrsti fjallvegurinn 2012 – og sá 25. frá upphafi. Þetta var áður fyrr fjölfarin leið austur fyrir fjall, nánar tiltekið frá Litlu kaffistofunni áleiðis til Þorlákshafnar. Ég fékk ábendingu um þessa leið fyrir nokkrum misserum frá Magnúsi Karel á Eyrarbakka og hef verið að velta henni fyrir mér síðan. Sýnist hún liggja einkar vel við höggi, en veit annars frekar lítið um undirlag og aðrar aðstæður. Leiðin liggur þó um hraun og er sjálfsagt frekar gróf á köflum. Ætlunin er að leggja af stað frá Litlu kaffistofunni kl. 15:00 umræddan þriðjudag. Fyrstu 5 kílómetrana eða svo liggur leiðin eftir vegarslóða inn í Jósepsdal, en þá er beygt til vinstri upp í skarðið. Brekkan upp er frekar brött, en hækkunin ekki sérlega mikil. Eftir því sem ég kemst næst er Litla kaffistofan í um 230 m hæð yfir sjó, en hæst skilst mér að leiðin fari í 400 m. Eftir að komið er austur úr skarðinu liggur leiðin til suðurs „bak við“ Bláfjöllin þar til komið er að Fjallinu eina. Þar er beygt eilítið til vinstri, til suðausturs, og þeirri stefnu haldið og farið norðaustan við Geitafell. Áfram er svo haldið niður í Ölfus mitt á milli bæjanna Litlalands og Hlíðarenda, þvert yfir Suðurstrandarveginn og beint inn á gamla Þorlákshafnarveginn. Þá eru eftir um 5 km að sundlauginni í Þorlákshöfn, þar sem ætlunin er að ljúka hlaupinu. Öll er leiðin um 27 km og mér þykir líklegt að ferðalagið taki hátt í 4 klst., þannig að klukkan verði orðin 19:00 þegar komið er á leiðarenda. Í sundlauginni er upplagt að skola af sér og hafa fataskipti, (sérstaklega ef vel tekst til með að skipuleggja flutning á fatnaði þangað). Ég hef svo í hyggju að snæða kvöldverð á hentugum stað í Þorlákshöfn eða næsta nágrenni og halda síðan heim á leið. Allar ábendingar um veitingastaði eru vel þegnar! Vonast til að njóta félagsskapar sem flestra á þessari leið, svo og í kvöldverðinum. Gott væri að vita sem mest um þátttökuna fyrirfram, m.a. til að geta áttað sig betur á þörfinni fyrir flutninga og möguleikunum á að mæta þeirri þörf. Eins væri snjallt að panta borð með fyrivara ef hópurinn verður stór. 

2. Kerlingarskarð, laugardaginn 26. maí kl. 10:30
Kerlingarskarðið er á dagskrá fyrri part laugardags á Hvítasunnuhelginni. Lagt verður af stað frá söluskálanum á Vegamótum kl. 10:30 og gamla bílveginum fylgt norður yfir skarðið. Þetta eru líklega um 17 km á aflögðum bílvegi, sem fer mest í 311 m hæð. Mér finnst líklegt að þetta taki hátt í tvo og hálfan tíma, þannig að klukkan verði farin að nálgast 13:00 þegar hlaupið endar á aðalveginum norðanvert á nesinu, um það bil 6 km vestan við vegamótin ofan við Stykkishólm. Hér væri líka gaman að vita sem mest um þátttöku fyrirfram til að auðvelda samstarf um fólksflutninga og hugsanlega skipulagningu óvæntra viðburða að hlaupi loknu.

3. Allt hitt
Fyrst ég er sestur við skriftir á annað borð sakar ekki að rifja upp hin fjallvegahlaupa- og sérverkefnin sem eru á dagskránni minni í sumar.

  • Þrístrendingur verður á sínum stað laugardaginn 23. júní. Nánari upplýsingar eru á Fésbókarsíðu hlaupsins (https://www.facebook.com/#!/events/145720345549862/) og í bloggi sem ég skrifaði í mars (https://stefangisla.com/2012/03/11/thristrendingur-23-juni-2012/).
  • Hamingjuhlaupið verður líka á sínum stað 30. júní, 53 km frá Trékyllisvík til Hólmavíkur. Ég er að fínslípa tímaáætlunina og vonast til að geta birt hana á næstu dögum. Reikna með að síðustu 16 km verði rólegir til að gera sem flestum kleift að fylgja með og upplifa hamingjuna. Upplýsingar um hlaupið eru m.a. á http://strandabyggd.is/hamingjuhlaupid/.
  • Snjáfjallahringurinn verður svo hlaupinn 28. júlí, nefnilega Snæfjallaheiði, Staðarheiði og Dalsheiði. Þessar heiðar verða númer 27., 28 og 29 í röðinni að óbreyttu. Upplýsingar um tvær fyrrnefndu heiðarnar eru komnar inn á www.fjallvegahlaup.is. Þar eru líka aðrar upplýsingar um fjallvegahlaupaverkefnið í heild.

Vonast til sjá sem flesta á þessum hlaupum, en minni jafnframt á að þátttakan er á ábyrgð hvers og eins.

Leiðin um Ólafsskarð í grófum dráttum (gulleit lína)

Filed under: Hlaup | Tagged: , , | 6 Comments »

Úrgangur er gulls ígildi

Posted on 20.4.2012 by stefangisla

Í einkar áhugaverðri skýrslu sem Evrópusambandið gaf út sl. mánudag er minnt á þau miklu verðmæti sem liggja í úrgangi. Skýrslan er eins konar framhald af yfirlýsingu sem framkvæmdastjórn sambandsins gaf út í september 2011, þar sem m.a. var sett fram sú sýn að árið 2020 verði alfarið litið á úrgang sem auðlind, en ekki sem vandamál sem brýnt sé að losna við. Í skýrslunni er m.a. bent á að 6 af ríkjum sambandsins hafi sýnt fram á það með fordæmi sínu að þessi sýn sé fyllilega raunhæf. Og málið snýst ekki bara um að nýta úrganginn betur, heldur líka um að byggja upp öflugt atvinnulíf og bæta hag þjóða.

Sex fyrirmyndarríki
Fyrirmyndarríkin 6 sem nefnd eru í skýrslunni eru Belgía, Danmörk, Þýskaland, Austurríki, Svíþjóð og Holland. Þessi ríki eiga það sameiginlegt að þar fer minna en 3% af heimilisúrgangi til urðunar. Þau 9 Evrópusambandsríki sem verst standa sig á þessu sviði grafa hins vegar meira en 75% af úrgangi sínum í jörð, og tapa þar með bæði dýrmætum auðlindum og atvinnutækifærum.

Í skýrslunni er rýnt sérstaklega í hvernig fyrirmyndarríkin 6 hafi náð þessum árangri. Þrjú lykilatriði virðast standa upp úr eftir þá skoðun:

  1. Skattlagning og/eða bann við urðun og brennslu.
  2. „Borgaðu þegar þú hendir“ – fyrirkomulag á gjaldtöku vegna úrgangs.
  3. Framleiðendaábyrgð, (sem þýðir væntanlega að til lengri tíma litið endurspeglast kostnaður við úrgangsmeðhöndlun í verði viðkomandi vöru).

Evrópusambandið hvetur aðildarríki sín til að fylgja fordæmi fyrirmyndarríkjanna 6, en þess er að vænta að fyrr en síðar verði aðferðir þeirra lögfestar í tilskipunum og reglugerðum sambandsins. Sömuleiðis er verið að skoða möguleika á að gera ábyrga meðhöndlun úrgangs að skilyrði fyrir tilteknum styrkjum úr sjóðum sambandsins.

Allir græða
Sem fyrr segir snúast úrgangsmálin ekki bara um að nýta auðlindir betur, heldur verður nýting úrgangs sífellt mikilvægari hluti hagkerfisins. Árið 2008 velti úrgangsgeirinn í Evrópu um 145 milljörðum evra og skapaði um 2 milljónir starfa. Reiknað er með að báðar þessar tölur muni hækka mjög verulega á allra næstu árum.

Takk pabbi (not)
Úrgangur er hráefni á villigötum og magn hráefna er takmarkað, rétt eins og stærð jarðarinnar, (þ.e.a.s. að undanskildum þeim hráefnum sem plöntur framleiða með ljóstillífun). Þess vegna þurfum við að nýta öll hráefni eins vel og framast er kostur. Annars sitja afkomendur okkar í súpunni, olíulaus og fosfórlaus og ég veit ekki hvað og hvað. Að óbreyttu hafa þessir afkomendur enga ástæðu til að þakka okkur forfeðrum sínum fyrir umhyggjuna. Þvert á móti munu þau hugsa okkur þegjandi þörfina fyrir að hafa sóað sameiginlegum auðlindum okkar og þeirra – og jafnvel grafið þær hálfnotaðar í jörð hist og her, eða skolað þeim til sjávar, þar sem engin leið er að endurheimta þær.

VIÐ ÞURFUM AÐ TAKA OKKUR SAMAN Í ANDLITINU!!!

(Auk þeirra heimilda sem tenglar eru á í textanum hér að framan, byggir þessi pistill á fréttatilkynningu Evrópusambandsins 16. apríl sl.).

Filed under: Sjálfbær þróun, Umhverfismál | Leave a comment »

Klæðskiptadagur

Posted on 13.4.2012 by stefangisla

Laugardaginn 21. apríl nk. verður haldinn sérstakur klæðskiptadagur í rúmlega 60 bæjum og borgum í Svíþjóð. Þennan dag getur fólk mætt á tiltekin stað með nýleg föt sem það er orðið leitt á, fengið greitt fyrir þau í sérstakri klæðskiptamynt, og notað svo myntina til að greiða fyrir nýleg föt sem einhver annar er orðinn leiður á. Með þessu móti getur þetta sama fólk aukið lífsgæði sín meira en ella með þeim peningum sem það vinnur sér inn. Ef grannt er skoðað eykur það nefnilega ekki lífsgæði fólks að kaupa föt eða annan varning og grafa í jörð það sem það er orðið leitt á.

(Þessi pistill er byggður á frétt dagsins á heimasíðu sænsku náttúruverndarsamtakanna Naturskyddsföreningen, eftir ábendingu félaga Hans Nilsson. Myndin sem fylgir er hins vegar tekin beint úr íslenskum veruleika).

Hversu munu komandi kynslóðir þakka oss gjafir þær er vér þeim færum?

Filed under: Lífið og tilveran, Sjálfbær þróun, Umhverfismál | Tagged: , , | Leave a comment »

Of gott til að vera satt?

Posted on 2.4.2012 by stefangisla

„Ef eitthvað er of gott til að vera satt, þá er það líklega ekki satt“. Þessa meginreglu lærði ég í skóla í útlöndum fyrir nokkrum árum. Pistillinn sem ég birti á bloggsíðunni minni í gær (1. apríl) var kannski dæmi um eitthvað sem var aðeins of gott til að vera satt. Þar var því haldið fram að dönskum vísindamönnum hefði tekist að láta tiltekna tegund brönugrasa, Bulbophyllum meraprilum, framleiða lífhvata sem drægi úr bensíneyðslu bíla um a.m.k. 40% þegar hann væri notaður sem íblöndunarefni. Og í þokkabót bjó ég til Fésbókarsíðu, þar sem áhugasamir gátu skráð sig til þátttöku í tilraunaverkefni til að prófa þetta úrvalsefni við íslenskar aðstæður. Hér með biðst ég velvirðingar á þessu annars sakleysislega aprílgabbi.

Plantan Bulbophyllum meraprilum er ekki til. Reyndar er ættkvíslin Bulbophyllum alveg rosalega mikið til. Innan hennar eru um 2.000 tegundir, sem gerir hana að „næst fjölmennustu“ ættkvísl plönturíkisins. Kannski hefði ég átt að láta plöntuna heita Bullophyllum meraprilum til að gefa gleggri vísbendingu. Mér fannst það samt spor í rétta átt að láta april koma fyrir í nafninu. Svo fannst mér líka óskaplega snjallt að tala um genið JOK e.1.4, sem minnir óneitanlega svolítið á Joke 1/4. Mig skortir nefnilega samviskuleysi til að ljúga almennilega að fólki, án þess að gefa jafnframt vísbendingar um illan ásetning minn.

Ég ætla að fjarlægja umræddan aprílgabbpistil af bloggsíðunni á næstu dögum. Það myndi nefnilega ekki draga úr samviskubiti mínu ef einhverjir saklausir netverjar myndu finna þessi ósköp á vafri sínu og nota sem heimildir í skólaritgerðir eða eitthvað þaðan af verra, grunlausir um mikilvægi dagsetningarinnar. Fésbókarsíðunni verður líka eytt.

Eins og fram kom í upphafi þessa pistils lærði ég meginregluna „Ef eitthvað er of gott til að vera satt, þá er það líklega ekki satt“ í skóla í útlöndum. Ég held að þessi meginregla hafi til skamms tíma ekki verið kennd í íslenskum skólum. Líklega varð HRUNIÐ m.a. einmitt þess vegna.

Filed under: Sjálfbær þróun, Umhverfismál | Tagged: | 4 Comments »

Veturinn er búinn

Posted on 19.3.2012 by stefangisla

Ég er stundum svolítið hissa á tilætlunarsemi vina og kunningja, sem geta ómögulega sætt sig við vetrarveður á veturna og finnst einhvern veginn sjálfsagt að vorið byrji í janúar. Að vísu held ég að ég hafi einhvern tímann verið svona líka, a.m.k. fram til ársins 1964 eða þar um bil, en þá kom mamma með pottþétt rök gegn tilætlunarseminni. Ég spurði hana nefnilega til hvers allt þetta vonda veður væri. Og hún sagði mér að vonda veðrið væri gert til þess að við kynnum að meta góða veðrið þegar það kæmi.

En af því að það er mánudagsmorgun og ég í frekar góðu skapi, þá hef ég ákveðið að létta tilætlunarsemisfarginu af umræddum vinum og kunningjum með því að setja fram eftirfarandi veðurspá fyrir næstu vikur:

  1. Veturinn er búinn. Vonda veðrið sem sumir tóku eftir sunnan- og vestanlands í gærkvöldi var síðasta vetrarveðrið að sinni, ef vetrarveður skyldi kalla.
  2. Næstu daga fer veður hægt hlýnandi. Rigning verður algeng.
  3. Páskahret verður ekki þetta árið svo orð sé á gerandi, ef frá er talinn einhver slydduhryssingur á skírdag og föstudaginn langa.
  4. Síðari hluti aprílmánaðar verður óvenjuhlýr.
  5. Um miðjan maí gerir kuldakast sem stendur fram undir 10. júní. Nokkrir vinir og kunningjar munu hafa á orði að það „hausti snemma þetta vor“.
  6. Veðurblíðan síðari hluta júnímánaðar verður með eindæmum.
  7. Síðar í sumar gerir mikla rigningu. Ég veit bara ekki alveg hvenær, líklega í ágúst.
  8. Töluverð frávik geta orðið frá þessari spá í einstökum landshlutum, einkum norðaustanlands.

Jæja, þá er það komið á hreint. Ég spái því að þessi spá rætist, en tek fram að þeir sem taka mark á henni gera það samt á eigin ábyrgð.

Filed under: Lífið og tilveran | Tagged: | Leave a comment »

Þrístrendingur 23. júní 2012

Posted on 11.3.2012 by stefangisla

Laugardaginn 23. júní nk. verður fjalla- og skemmtihlaupið Þrístrendingur haldið í þriðja sinn. Þarna verður ekki keppt við tímann heldur miklu frekar keppst við að njóta dagsins og félagsskaparins. Hlaupið er öllum opið og þátttakendur velja alveg sjálfir hvort þeir hlaupa alla leiðina eða bara einn eða tvo áfanga af þremur. Þetta verður sem sagt afar óformlegt og galopið hlaup, og um leið skemmtileg hlaupaæfing og tilbreyting frá daglegu amstri. Í fyrra tóku rúmlega 20 manns þátt í þessu ævintýri og margt bendir til ört vaxandi þátttöku. Þess vegna er óskað eftir því að fólk skrái sig (sjá upplýsingar neðst í þessari færslu), því að aðstandendur hlaupsins þurfa að skipuleggja tvö eða þrjú smáatriði þar sem fjöldinn skiptir máli.

Aðstandendur
Aðstandendur hlaupsins eru allir þeir sem taka þátt í því, en þó aðallega frændurnir Dofri Hermannsson frá Kleifum í Gilsfirði og Stefán Gíslason frá Gröf í Bitrufirði. Eins og ráða má af því sem hér fer á eftir, liggur leiðin einmitt um æskuslóðir þessara frænda.

Fyrsti áfangi: Steinadalsheiði
Hlaupið hefst á hlaðinu á Kleifum í Gilsfirði laugardaginn 23. júní eins og fyrr segir. Þeir sem telja sig frekar hægfara leggja af stað kl. 10:30, en þeir sem telja sig fljótari í förum leggja af stað kl. 11:00. Þegar heimreiðin að Kleifum er að baki er beygt til hægri, hlaupinn smáspölur fyrir botn Gilsfjarðar og svo aftur beygt til hægri upp á Steinadalsheiði. Vegurinn yfir heiðina fer mest í 330 m hæð við Heiðarvatn. Þegar komið er niður af heiðinni að norðanverðu liggur leiðin yfir tvær ár, sem stundum er hægt að stikla yfir, en sjaldnast þó þurrum fótum. Leiðin liggur framhjá bæjunum Steinadal, Miðhúsum og Felli og skömmu síðar er komið niður á aðalveginn við botn Kollafjarðar. Þar er enn beygt til hægri og hlaupinn smáspölur fyrir fjarðarbotninn, framhjá bænum Undralandi. Þessum fyrsta hluta hlaupsins lýkur við heimreiðina að Stóra-Fjarðarhorni, en þangað eru 19-20 km frá Kleifum. Í ljósi reynslunnar má ætla að allir verði komnir að Stóra-Fjarðarhorni um kl. 13:00. Þar verður áð og stefnt að því að allir leggi samtímis upp í næsta áfanga.

Annar áfangi: Bitruháls
Frá Stóra-Fjarðarhorni liggur leiðin skáhallt upp hlíðina um þúfur og móa þar til komið er á gamla hestagötu. Henni er fylgt upp á Bitruháls, sem fer mest í u.þ.b. 380 hæð í svonefndum Skörðum,og áfram niður með Grafargili að bænum Gröf, þar sem Arnheiður húsfreyja og Rögnvaldur bóndi taka á móti hópnum með kaffi og pönnukökum fyrir þá sem vilja. Leiðin yfir hálsinn er tæpir 10 km. og líklegt að ferðalagið þar yfir taki a.m.k. einn og hálfan klukkutíma. Því má reikna með að hópurinn verði í Gröf um kl. 15:00.

Þriðji áfangi: Krossárdalur
Eftir hæfilega áningu í Gröf hefst endaspretturinn niður túnið og áfram inn Krossárdal, framhjá bæjunum Árdal og Einfætingsgili. Þangað er prýðilegur bílvegur, en innar í dalnum tekur við jeppafær slóði og síðan mýrar og móar. Leiðin suður dalinn (það er alltaf talað um að fara suður Krossárdal þó að leiðin liggi í raun í vestur) fer mest í 240 m hæð við Krossárvatn. Áfram er haldið með vatnið á vinstri hönd og áfram eftir hestagötum þar til komið er fram á klettabrún fyrir ofan Kleifar. Þaðan blasir Gilsfjörðurinn við. Loks liggur leiðin niður bratt og fremur laust einstigi sem nefnist Hafursgata. Þegar henni sleppir er ekkert eftir nema mjúkt graslendi heim að Kleifum. Leiðin þangað frá Gröf er rúmlega 11 km. Ekki er ósennilegt að flestir verði komnir að Kleifum um kl. 17:00. Annars skipta tímasetningar engu máli og eru bara settar fram hér til viðmiðunar.

Tímataka og veitingar
Engin formleg tímataka verður í hlaupinu, heldur notar hver og einn nærtækar klukkur eða dagatöl eftir því sem færi gefst. Drykkjarstöðvar verða hins vegar við hvern læk. Þær eru ómannaðar, nema drykkjarstöðin í Gröf, þar sem búið verður að hella upp á kaffi eins og fyrr segir. Að hlaupi loknu verður boðið upp á grillaðstöðu á Kleifum svo að hlauparar geti fengið sér eitthvað bitastætt áður en þeir skella sér aftur heim, nú eða í heita pottinn á Reykhólum sem er auðvitað besti endirinn á svona degi. Eins er upplagt að lengja ferðina og finna sér hentugan gististað nóttina eftir hlaup.

Smáa letrið
Þrístrendingur er í senn þriggja stranda hlaup, þriggja sýslna hlaup og þriggja fjallvega hlaup. Lagt er upp í Dalasýslu og komið við í Austur-Barðastrandarsýslu og Strandasýslu, áður en dagsverkinu lýkur í Dalasýslu á ný. Og svo koma strendur Gilsfjarðar, Kollafjarðar og Bitrufjarðar við sögu, þó að ekki verði endilega farið niður í allar tiltækar fjörur. Þeir sem taka þátt í hlaupinu gera það á eigin ábyrgð.

Lesefni og nánari upplýsingar
Hægt er að fá hugmynd um inntak og eðli Þrístrendings með því að skoða eftirfarandi síður:
Þrístrendingur 2010: Frásögn en engar myndir   
Þrístrendingur 2011: Frásögn og myndir
Fjallvegahlaup.is: Leiðarlýsing Steinadalsheiði
Fjallvegahlaup.is: Leiðarlýsing Bitruháls
Fjallvegahlaup.is: Leiðarlýsing Krossárdalur (í „öfuga átt“)
Síðast en ekki síst er ástæða til að benda á Fésbókarsíðu Þrístrendings 2012. Fésbókarsíðan er hin eiginlega miðstöð undirbúningsins, því að þar fara fram skoðanaskipti og hvers kyns spjall um hlaupið. Þeir sem hafa áhuga á að vera með eru vinsamlegast beðnir að skrá sig þar.

Allar nánari upplýsingar veita
Dofri Hermannsson, dofrihermannsson[á]gmail.com og
Stefán Gíslason, stefan[á]environice.is.

Þetta kort gefur hugmynd um leiðina, en á Fésbókarsíðunni er annað kort, örlítið nákvæmara.

Þessi mynd var tekin við upphaf hlaupsins í fyrra:

Filed under: Hlaup | Tagged: , , , , , , | 1 Comment »

Ný tækni í landbúnaði

Posted on 9.3.2012 by stefangisla

Ég hafði það á orði í einhverju útvarpsviðtali fyrr í vetur að fæðuvandi heimsins yrði hvorki leystur með erfðatækni né nýjum og fullkomnari landbúnaðartækjum, heldur væri lausna miklu frekar að leita í tækni á borð við reiðhjól og farsíma. Ég hef verið spurður hvað ég hafi átt við með þessu, og nú finnst mér kominn tími til að svara þeirri spurningu.

Nóg til af mat, það er bara kerfið sem virkar ekki
Fyrir það fyrsta er svo sem til nógur matur fyrir alla í heiminum. Það er bara skiptingin á þessum mat sem er í ólagi. Á Vesturlöndum hendir fólk heilum helling af mat og þjáist af offitu, en í þróunarlöndum er matarskortur og fólk deyr úr hungri, svo maður einfaldi þetta nú aðeins. Vesturlandabúar geta alveg notað peninginn sinn til að búa til erfðabreytt matvæli og stærri landbúnaðarvélar sem komast á styttri tíma yfir stærri og einsleitari akra en áður. En það er ólíklegt að þetta lagi stöðuna mikið hjá þeim sem mest þurfa á úrbótum að halda. Staða þeirra getur jafnvel versnað, og hefur í mörgum tilvikum þegar gert það, þegar landbúnaðartækni Vesturlandanna ryður aldagömlum ræktunarhefðum og enn eldri afbrigðum matjurta úr vegi í nafni hagræðingar og aukinna afkasta.

Tvö orð!
Ef einhver tvö orð eru til sem fela öðrum orðum fremur í sér lausn á fæðuvanda heimsins, þ.e.a.s. þeim hluta vandans sem snýr að vannærðum íbúum þróunarlanda, þá eru þau tvö orð: „Menntun kvenna“. Þessi tvö orð færa okkur nær umfjöllunarefni þessa pistils, þ.e.a.s. reiðhjólum og farsímum.

Reiðhjól???
Nú er von að spurt sé: „Hvernig geta reiðhjól stuðlað að aukinni fæðuframleiðslu í þróunarlöndunum eða að bættum lífskjörum þar yfirleitt“? Eitt dæmi um svar liggur í sögu Mawoubé, sem var þegar sagan gerist 14 ára stúlka í bænum Sokodé í Togo. Hún var ein þeirra fyrstu sem fengu reiðhjól sem úthlutað var á vegum fyrirtækisins Alaffia, en alls fengu 3.000 stúlkur á svæðinu slík hjól. Hjólið gerði Mawoubé mögulegt að komast í skólann af eigin rammleik og kom jafnvel í veg fyrir ótímabæra þungun. Það hefur nefnilega verið algengt að stúlkur á þessu svæði borgi með kynlífi fyrir skutl í skólann. Ótímabærar þunganir eru mjög algengar á svæðinu og þar með endar líklega skólaganga viðkomandi stúlkna. Stúlkurnar 3.000 sem fengu reiðhjólin hafa skorið sig úr hvað þetta varðar. Í þeim hópi eru ótímabærar þunganir nær eða alveg óþekktar. Þannig hafa reiðhjólin stuðlað að menntun stúlknanna, en menntunin er lykill að möguleikum þeirra til sjálfshjálpar, bæði hvað varðar fæðuframleiðslu og annað.

Farsímar???
Nú er líka von að spurt sé: „Hvaða máli skipta þá farsímar í þessu sambandi“? Tilfellið er að líklega hefur engin ein uppfinning skipt meira máli til að bæta stöðu kvenna í þróunarlöndunum, bæði hvað varðar fæðuframleiðslu og aðra þætti. Símarnir eru farvegir upplýsinga, sem annars eru af skornum skammti, þeir rjúfa einangrun kvennanna, auðvelda þeim að bindast samtökum, m.a. um markaðssetningu afurða, auðvelda öflun aðfanga, veita aðgang að upplýsingum um verð á mörkuðum, auðvelda fjármálaleg samskipti, þ.á.m. millifærslur og smálán til búrekstrar og heimilishalds – og nýtast líka sem neyðartæki, t.d. þegar ná þarf sambandi við dýralækni eða leita eftir annarri aðstoð.

Reiðhjól OG farsímar
Því má svo bæta við, svona rétt til uppfyllingar, að reiðhjól geta líka hjálpað til við að nýta kosti farsímans. Því fer nefnilega fjarri að allir farsímanotendur hafi aðgang að rafmagni heima hjá sér. Þá kemur sér vel að geta skroppið á hjólinu til nærliggjandi staðar þar sem hægt er að hlaða símana.

Eftirmáli og helstu heimildir
Þessum pistli er ekki ætlað að vera nein heildarúttekt á stöðu mála eða listi yfir öll tækifæri til úrbóta. Tilgangurinn með pistlinum er einungis að vekja athygli á að lausnirnar geta verið smærri, ódýrari og miklu skilvirkari heldur en okkur órar fyrir. Stundum hættir okkur til að sækja vatnið yfir lækinn. Pistillinn er að mestu byggður á: Dianne Forte, Royce Gloria Androa og Marie-Ange Binagwaho: Harnessing the Knowledge and Skills of Women Farmers, í State of the World 2011, Worldwatch Institute, USA, 2011, (bls. 121-129). Auk þess var innblástur sóttur í: Robert Engelman: MORE. Population, Nature and What Women Want. Island Press, USA, 2008 – og í bloggfærslur og skrif Danielle Nierenberg og fleira fólks á http://blogs.worldwatch.org/nourishingtheplanet, https://www.facebook.com/#!/WorldwatchInst og https://www.facebook.com/#!/worldwatchag. Svo má líka minna á að í gær var Alþjóðlegur baráttudagur kvenna, sbr. myndina hér að neðan, sem tekin var af Fésbókarsíðu Claudette Pace.

Filed under: Sjálfbær þróun, Umhverfismál | Tagged: , , , | Leave a comment »

Fjórða æfingaáætlun ársins

Posted on 8.3.2012 by stefangisla

Hlaupin eru hluti af lífi mínu, skemmtilegur hluti því að þau ganga eiginlega alltaf vel og eru að mestu óháð áhyggjum af Icesave, Casoron og vísitölu neysluverðs. Hlaupin færa mér gleði til viðbótar við alla hina gleðina sem lífið býður – og á hlaupum hreinsa ég hugann af amstri dægranna. En samt er þetta allt þaulskipulagt. Ég hleyp nefnilega í hlaupahópi, og þó að hlaupahópurinn sé alla jafna bara eins manns, og þó að hann hafi engan þjálfara, þá er alltaf einhver áætlun í gildi. Hlaupin eru nefnilega æfing í að setja sér markmið og ná þeim. Hlaup án markmiða hafa ekki reynst mér vel. Ef ég ákveð að hlaupa tiltekna vegalengd, þá hleyp ég hana. Ef ég sé fram á að áætlunin mín gangi ekki upp, þá geri ég nýja áætlun. Áætlunum má breyta. En það má ekki láta þær renna út í sandinn!

Í janúar gerði ég ágæta hlaupaáætlun fyrir sjálfan mig og birti hana á blogginu á 8. degi mánaðarins. Þessi áætlun gekk út á að auka vikulegt hlaupamagn jafnt og þétt, frá 45 km á viku í byrjun ársins upp í 70 km á viku í lok mars. Nokkrum dögum seinna breytti ég áætluninni, án þess þó að segja frá því á blogginu. Nýja áætlunin gekk út á örlítið meiri aukningu frá einni viku til annarrar, en svo átti þriðja eða fjórða hver vika að vera léttari til að leyfa líkamanum að „koma töðunni almennilega í hlöðu“. Eftir sem áður yrði ég kominn í u.þ.b. 70 km á viku í lok mars.

Nokkrum dögum eftir að nýja hlaupaáætlunin tók gildi áttaði ég mig á því að hún myndi ekki ganga upp. Þetta var um miðjan janúar. Skyndilega birtist nefnilega ljón í veginum: Vinna. Ég áttaði mig með öðrum orðum á því að til þess að skila tilteknum verkefnum í tæka tíð yrði ég að lengja vinnudaginn og láta ýmislegt annað víkja, þar á meðal hlaupin. Þá tók þriðja hlaupaáætlun ársins gildi. Hún gekk út á að hlaupa bara 20-30 km á viku þar til annað yrði ákveðið, þ.e.a.s. talsvert minna en ég hef yfirleitt gert síðustu 4 ár. Ég vissi svo sem ekkert hvernig líkaminn myndi bregðast við þessu. Kannski myndi hann t.d. ekki kæra sig um að hlaupa maraþon seint í apríl eins og að var stefnt. Maður verður jú að hlusta á líkamann, það er bara til eitt eintak af honum. En nokkurra vikna lægð gat alla vega varla stefnt fjallvegahlaupum sumarsins í hættu.

Þegar komið var fram yfir miðjan febrúar fór að hylla undir verklok í þessum ágætu vinnuverkefnum mínum. „Ágætu“ segi ég, vegna þess að enda þótt ég sæki viðbótargleði í hlaupin, þá veitir vinnan mín mér ákveðna grunngleði. Ég fæ nefnilega bara kaup þegar ég hef sæmilega mikið að gera. Og ég þarf kaup til að geta keypt mér lífrænt vottað kornflex og hlaupaskó, og til að geta útvegað bankanum mínum rekstrarfé. Og í tilefni af því að ég sá fram á verklok, útbjó ég fjórðu æfingaáætlun ársins. Þessi pistill er um hana.

Fjórða æfingaáætlun ársins er svona:
Vika 1 (20.-26. feb): 40 km, þar af 25 km á laugardegi eða sunnudegi.
Vika 2 (27. feb. – 4. mars): 45 km, þar af 30 km á laugardegi eða sunnud.
Vika 3 (5.-11. mars): 50 km, þar af 30 km á laugardegi eða sunnudegi.
Vika 4 (12.-18. mars): 55 km, þar af 33 km á laugardegi eða sunnudegi.
Vika 5 (19.-25. mars): 60 km, þar af 33 km á laugardegi eða sunnudegi.
Vika 6 (26. mars – 1. apríl): 65 km, þar af 35 km á laugardegi eða sunnud.
Vika 7 (2.-8. apríl): 70-85 km.
Vika 8 (9.-15. apríl): Bara svona 50 km eða eitthvað.
Vika 9 (16.-21. apríl): Ekkert voða mikið, nema Vormaraþon lau. 21. apríl.
(Aths.: Í hverri viku er gert ráð fyrir einni styrktaræfingu sem miðar að því að byggja upp vanrækta kvið-, bak- og síðuvöðva – og einni intervalæfingu (ef veður og færð leyfa), þ.e. endurteknum stuttum sprettum (100-600 m) með smáhvíld á milli).

Þessi áætlun er svo sem ekki alveg eftir bókinni, annars vegar vegna þess að hér er ekki slakað á fyrr en eftir 7 vikna stöðuga aukningu, og hins vegar vegna þess að langa helgarhlaupið er allt að því óeðlilega stór hluti af vikuskammtinum. En mér finnst gaman að hafa þetta svona. Það er málið. Núna er ég í viku 3 – og allt gengur eins og best verður á kosið!

Myndin sem fylgir þessum pistli var tekin í Róm 2008. Mér finnst gaman að hlaupa. Og Colosseum spillir ekkert fyrir. „Corro Ergo Sum“.

Filed under: Hlaup | Leave a comment »

« Undanfarandi síða — Eftirfarandi síða »